دوره 1، شماره 3 - ( شهریور ماه 1387 )                   جلد 1 شماره 3 صفحات 7-14 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Fatemitabar A, Monzavi A. Wisdom and ethical issues. ijme. 2008; 1 (3) :7-14
URL: http://ijme.tums.ac.ir/article-1-304-fa.html
فاطمی تبار احمد، منزوی عباس. عقل و مفاهیم اخلاقی. اخلاق و تاریخ پزشکی. 1387; 1 (3) :7-14

URL: http://ijme.tums.ac.ir/article-1-304-fa.html


1- استاديار مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی و دانشکده‌ی دندان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران ، fatemisa@tums.ac.ir
2- دانشيار بخش پروتز دانشکده‌ی دندان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران
چکیده:   (4471 مشاهده)
نقش عقل در معرفت ما نسبت به اخلاقیات یا در برانگیخته شدن ما برای انجام افعال اخلاقی از اهمیت خاصی برخوردار است. عده­ای عقل را در تشخیص تعدادی از حسن و قبح­ها مستقل می­دانند اما عده­ای دیگر معتقدند که افعال، حسن و قبح عقلی نداشته، اتصاف آن‌ها به خوب و بد تابع  امر و نهی شارع است. در این مقاله به تعریف و نقد دیدگاه‌های مطرح در این بحث می‌پردازیم.

عقل نیرویی است که انسان را از لغزش در فکر و عمل باز می‌دارد. عقل علم اول است و بازدارنده‌ی از بدی­هاست.

 عقل و مستقلات عقلیه از دیدگاه فلاسفه اسلامی: در یک تعریف عقل مدرک کلیات است و در تعریف دیگر  توانایی اندیشیدن است. طبق یک نظر رایج مستقلات عقلیه از مشهورات محسوب می­شوند یعنی تنها پشتوانه‌ی آن‌ها، شهرت عمومی است. لذا حسن و قبح­ها قضایای واقعی نیستند. از آن‌جایی که نزاع اشاعره و معتزله بر سر نظریه‌ی مشهورات است، به نقد این نظریه می‌پردازیم.

نقد نظریه‌ی مشهورات: اگر مقصود از ادراک کلیات تصور مفاهیم کلی باشد نشانه‌ی عاقل بودن نیست، زیرا کار عقل کشف واقعیات است. با توجه به وجدانی بودن عقل، حسن و قبح‌های عقلی، صفاتی حقیقی هستند که کشف می‌شوند. ممدوح بودن عادل نیز نتیجه‌ی حسن دانستن عدل است، نه معنای آن. این قضایا، از جهت اعتراف عمومی جزء مشهورات هستند، اما شهرت، در مقابل کشف عقلی اعتباری ندارد.

حسن و قبح‌های اخلاقی به‌عنوان مفاهیمی حقیقی هستند که ریشه در درک وجدانی و ضمیر فطری هر انسانی دارند. اشتراک همه‌ی انسان‌های عاقل در تحسین عدل و تقبیح ظلم تأکیدی بر این حقیقت است. مستقلات عقلیه‌ مورد تأیید شرع نیز بوده در کنار شریعت به‌عنوان حجت بر مردم معرفی شده‌اند؛ در نتیجه، مفاهیم اخلاقی واقعی نیز از مستقلات عقلیه سرچشمه گرفته‌اند و اعتباری واقعی دارند.

واژه‌های کلیدی: عقل، اخلاق، حسن و قبح
متن کامل [PDF 1705 kb]   (1300 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي |
پذیرش: ۱۳۹۶/۷/۵ | انتشار: ۱۳۹۲/۵/۲

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به اخلاق و تاریخ پزشکی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2017 All Rights Reserved | Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine

Designed & Developed by : Yektaweb